Lễ hội Bà Thu Bồn - nét đẹp di sản người xứ Quảng

Tháng 2 Âm lịch, khi những cơn mưa xuân vừa dứt, nắng vàng trải nhẹ trên dòng sông mẹ, cũng là lúc người dân xứ Quảng nô nức trẩy hội về miền di sản Duy Xuyên. Lễ hội Bà Thu Bồn không chỉ là một tín ngưỡng tâm linh mà còn là "sợi dây" kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại bình yên. Cùng Hoi An Memories Land ngược dòng lịch sử, tìm về vùng đất thiêng để đắm mình trong không gian văn hóa đặc sắc này nhé!

1. Lễ hội Bà Thu Bồn là lễ hội gì?

Lễ hội Bà Thu Bồn là lễ hội truyền thống mang đậm dấu ấn giao thoa văn hóa giữa người Việt và người Chăm, được tổ chức để tri ân "Bà Mẹ xứ sở" – người đã che chở cho dân làng vượt qua thiên tai, địch họa, ban cho mưa thuận gió hòa. 

Nếu bạn là người yêu thích khám phá những giá trị văn hóa cội nguồn, Lễ hội Bà Thu Bồn chính là mảnh ghép không thể thiếu trong hành trình du lịch Quảng Nam. Lễ hội diễn ra hằng năm từ ngày 10 đến 12 tháng 2 Âm lịch tại dinh Bà (xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam) – nơi dòng sông Thu Bồn hiền hòa chảy qua. 

Theo truyền thuyết, Bà Thu Bồn (còn gọi là Bô Bô phu nhân) là một nữ tướng tài ba, hoặc trong một dị bản khác là công chúa dòng dõi Chăm Pa uy nghi lẫm liệt. Dù xuất thân là ai, hình tượng Bà luôn gắn liền với sự hy sinh, lòng bao dung và đức hạnh cứu nhân độ thế. Chính vì những giá trị lịch sử và nhân văn sâu sắc ấy, lễ hội đã vinh dự được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

2. Tìm hiểu về nghi thức trong lễ hội Bà Thu Bồn

Phần "Lễ" là linh hồn của lễ hội, được các bô lão trong làng thực hiện với tất cả sự tôn kính và trang nghiêm. Nếu có dịp ghé thăm vào đúng ngày chính hội (12/2 Âm lịch), bạn sẽ được tận mắt chứng kiến những nghi thức độc đáo:

• Lễ rước nước (nghinh nước): Từ sáng sớm tinh mơ, đoàn thuyền cờ xí rợp trời sẽ ngược dòng Thu Bồn để lấy nước thiêng từ thượng nguồn về tắm tượng Bà. Đây là nghi thức quan trọng nhất, biểu trưng cho sự thanh tẩy và nguồn sống dồi dào.
• Lễ rước sắc: Đội hình rước sắc phong vua ban ngày xưa đi trong tiếng chiêng, tiếng trống vang vọng cả một vùng sông nước. Hình ảnh những bộ lễ phục cổ truyền, lọng vàng, cờ ngũ sắc bay phấp phới tạo nên một bức tranh uy nghi, tráng lệ.
• Lễ đại tế: Được tổ chức tại Dinh Bà với các lễ vật dân dã nhưng đậm tình như xôi trắng, bánh trái và đặc biệt là con trâu tế lễ, cầu mong Bà phù hộ cho mùa màng bội thu, xóm làng yên ấm.

3. Các hoạt động hấp dẫn có trong lễ hội

Sau phần Lễ trang trọng là phần "Hội" tưng bừng, nơi du khách được hòa mình vào nhịp sống sôi động của người dân đôi bờ sông Thu.

• Đua thuyền truyền thống: Tiếng hò reo cổ vũ vang dội cả một khúc sông khi các tay chèo vạm vỡ tranh tài. Đây là hoạt động thể hiện sức mạnh đoàn kết và tinh thần thượng võ của cư dân vùng sông nước.
• Trò chơi dân gian: Bạn có thể thử sức hoặc cổ vũ cho các trò chơi như kéo co, đi cà kheo, đấu vật...
• Văn nghệ dân gian: Những làn điệu bài chòi, hò khoan đối đáp mộc mạc sẽ đưa bạn về với những ký ức tuổi thơ trong trẻo.
• Ẩm thực đặc sản: Đừng quên thưởng thức mì Quảng Phú Chiêm chính gốc, bánh tráng đập hay các món cá sông tươi ngon ngay tại phiên chợ quê trong lễ hội.

4. Lưu ý một vài điều để có trải nghiệm đáng nhớ

Để chuyến du hành về miền di sản Lễ hội Bà Thu Bồn được trọn vẹn nhất, Hoi An Memories Land mách bạn một số lưu ý nhỏ:

• Trang phục: Vì đây là lễ hội tâm linh, bạn nên chọn trang phục lịch sự, kín đáo khi vào dâng hương tại Dinh Bà.
• Thời gian: Hãy đến sớm từ sáng ngày 12/2 Âm lịch để không bỏ lỡ nghi thức rước nước đẹp mắt trên sông.
• Nơi lưu trú: Lễ hội diễn ra ở Duy Xuyên, cách phố cổ Hội An không xa. Sau một ngày dài khám phá, việc chọn một nơi nghỉ dưỡng đẳng cấp để thư giãn là điều tuyệt vời nhất.

Và nếu bạn đang tìm kiếm một chốn dừng chân vừa sang trọng, vừa đậm đà bản sắc văn hóa để thuận tiện đến sớm chiêm ngưỡng trọn vẹn lễ hội, hãy đến với Hoi An Memories Resort & Spa. 

Nằm biệt lập giữa dòng sông Hoài thơ mộng trong quần thể Đảo Ký Ức Hội An, khu nghỉ dưỡng chào đón bạn bằng kiến trúc tường vàng ngói đỏ đặc trưng của phố Hội. Tại đây, bạn có thể thả mình trong hồ bơi vô cực nhìn ra sông, thưởng thức ẩm thực Á - Âu tinh tế và đặc biệt là dễ dàng thưởng thức show diễn thực cảnh Ký Ức Hội An vào buổi tối. Đây chắc chắn là cái kết hoàn hảo cho hành trình khám phá di sản của bạn và gia đình.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 Lễ hội Bà Thu Bồn diễn ra trong mấy ngày? 

Lễ hội được tổ chức trang trọng trong vòng 3 ngày, từ mùng 10 đến 12 tháng 2 Âm lịch hằng năm. Theo thông lệ, vào ngày mùng 10 Âm lịch sẽ diễn ra lễ nghinh nước (rước nước). Đến 14h30 ngày 11/2 Âm lịch, nghi thức rước sắc từ Dinh Bà sẽ được cử hành. Đặc biệt, phần đại tế quan trọng nhất sẽ bắt đầu từ 23h00 đêm 11/2 và kéo dài đến trưa ngày 12/2 Âm lịch.

5.2 Bà Thu bồn được phong sắc gì? 

Để ghi nhớ công đức che chở cho nhân dân và vùng đất này, Bà Thu Bồn đã được các vua triều Nguyễn ban sắc phong là "Mặc Phù Hiển Tướng Thượng Đẳng Thần" (Vị thần thượng đẳng hiển linh giúp nước, trợ dân).

5.3 Từ phố cổ Hội An đến Lễ Hội đi đường nào, bằng phương tiện gì? 

Dinh Bà Thu Bồn (thuộc xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên) cách trung tâm phố cổ Hội An khoảng 25km về phía Tây. Đường đi khá thuận tiện, bạn có thể lựa chọn hai phương án di chuyển phổ biến sau:

• Phương tiện: Xe máy (mất khoảng 45 - 60 phút) là lựa chọn lý tưởng nếu bạn muốn ngắm cảnh làng quê yên bình dọc đường. Nếu đi cùng gia đình hoặc nhóm đông, taxi hoặc thuê xe ô tô (mất khoảng 40 phút) sẽ thoải mái và mát mẻ hơn.
• Cung đường di chuyển: Từ phố cổ Hội An, bạn đi qua cầu Cẩm Kim (cầu sắt mới), chạy thẳng qua các xã Duy Phước, Duy Châu để nhập vào đường ĐT610 (hướng đi Thánh địa Mỹ Sơn). Khi đến địa phận xã Duy Tân, bạn hỏi đường rẽ vào Dinh Bà nằm ven sông Thu Bồn rất dễ tìm.

Lễ hội Bà Thu Bồn không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà là hơi thở, là nhịp đập của vùng đất "chưa mưa đà thấm". Tham gia lễ hội là dịp để bạn sống chậm lại, lắng nghe những câu chuyện xưa cũ và thêm yêu mến con người xứ Quảng chân chất, hiền hòa.

Hy vọng với những chia sẻ từ Hoi An Memories Land, bạn đã có đầy đủ thông tin để lên kế hoạch cho chuyến đi sắp tới. Chúng tôi luôn sẵn sàng chào đón và đồng hành cùng bạn, để mỗi khoảnh khắc tại Hội An và vùng đất di sản Quảng Nam đều trở thành những "ký ức" đẹp đẽ nhất trong lòng du khách. Hẹn gặp lại bạn tại mùa lễ hội năm nay!

>>> Xem thêm: 10 lễ hội đặt biệt tại Hội An mà nhất định bạn không nên bỏ lỡ